บทประพันธ์พร้อมถอดความ

จัดเป็นช่วงเหตุการณ์เพื่อให้ติดตามบทประพันธ์และความหมายได้ต่อเนื่อง

ตอนที่ 1 นนทกทุกข์ใจและเข้าเฝ้าพระอิศวร

นนทกเล่าความคับแค้นจากการถูกเทวดากลั่นแกล้ง และกราบทูลว่าตนรับใช้มานาน พระอิศวรเกิดความเมตตาและถามว่าต้องการสิ่งใด

นนทกขอให้นิ้วมีฤทธิ์ชี้ใครก็ตาย พระอิศวรเห็นความดีความชอบเดิมจึงประทานพร เมื่อนนทกกลับไกรลาสก็เกิดความทะนงใจ

เหล่าเทวดายังคงหยอกล้อนนทกเช่นเดิม นนทกจึงใช้นิ้วเพชรสังหารเทวดา ครุฑ นาค และคนธรรพ์ พระอินทร์เห็นเหตุจึงไปทูลพระอิศวร

พระอิศวรทราบเหตุแล้วจึงมีบัญชาให้พระนารายณ์ไปปราบนนทกเพื่อระงับความเดือดร้อน

พระนารายณ์แปลงกายเป็นหญิงงาม นนทกหลงใหลและเข้าไปเกี้ยวพาราสี ฝ่ายนางอัปสรใช้วาจาและกลอุบายล่อให้นนทกรำตาม

เรื่องดำเนินผ่านบทเกี้ยวพาราสีและท่ารำแม่บทหลายท่า จนถึงท่านาคาม้วนหาง นิ้วเพชรของนนทกจึงชี้ขาตนเองและทำให้นนทกล้มลง

เมื่อนางอัปสรกลับเป็นพระนารายณ์ นนทกรู้ว่าถูกลวงและถามความผิด พระนารายณ์กล่าวถึงโทษของการฆ่าเหล่าเทวดา ขณะที่นนทกตัดพ้อว่าการต่อสู้ไม่เท่าเทียม

พระนารายณ์ให้นนทกไปเกิดใหม่เป็นยักษ์สิบหน้า ยี่สิบมือ ส่วนพระองค์จะเกิดเป็นมนุษย์สองมือ จากนั้นพระนารายณ์สังหารนนทกและกลับสู่เกษียรสมุทร

บทประพันธ์เชื่อมโยงการกลับชาติมาเกิดของนนทกเป็นทศกัณฐ์ และพระนารายณ์อวตารเป็นพระราม